Chào mừng bạn đến với website họ Tưởng

PHIM QUA SỰ KIỆN

You must have Flash Player installed in order to see this player.

LIÊN KẾT WEBSITE

LỜI HAY Ý ĐẸP

- Có những ước mơ sẽ vẫn chỉ là ước mơ dù cho ta có nỗ lực đến đâu nhưng nhờ có nó ta mạnh mẽ hơn, yêu cuộc sống hơn và biết cố gắng từng ngày.
Xem tiếp
Thơ xuân Giáp Ngọ
Thứ sáu, 31 Tháng 1 2014 13:43

TƯỞNG VĂN HÒA

 

Thơ Xuân Giáp Ngọ

 

 

 

Thơ chúc Tết

 

 

NHÂN DỊP NĂM MỚI

 

 XUÂN GIÁP NGỌ

2014

 

Kính chúc các thi huynh, thi hữu cùng gia quyến:

 

Một năm Giáp Ngọ an khang!

 

Làm ăn thịnh v­ượng gia trang đủ đầy!

 

Tuổi cao sức khỏe thêm dày!

 

Cháu con hạnh phúc kính thầy mẹ cha!

 

 

 HAPPY NEW YEAR!

 

Lời nói đầu

Nhân dịp năm mới Giáp Ngọ (2014), giao lưu thơ với các thi huynh, tôi xin ra mắt tập thơ đầu tay gồm 48 bài chọn lọc trong quá trình làm thơ chủ yếu là thể loại thơ Đường luật (thơ Tứ tuyệt, thất ngôn bát cú); và thể thơ truyền thống của Việt Nam ta (thể thơ Lục Bát, Song Thất Lục Bát) nhằm trau truốt ngôn từ trong sáng, nhân văn của dân tộc ta, rõ là:

                         Thể thơ lục bát tình trong sáng

                         Liêm luật Đường thi cảm khoái thơ.

Nội dung về:

Tình yêu đất nước bao la

Yêu con, kính mẹ, yêu nhà của ta

Tình yêu làng xóm quê nhà

Tình yêu Đảng Bác phong ba chống trèo

Tình thân bạn hữu như keo

Yêu mùa Xuân đến mang theo tình đời

Tập thơ này, được chia làm 4 phần: phần đầu nói về tết, hoa và mùa Xuân; phần hai nói về gia đình, làng xóm và đất nước; phần ba nói về tri ân các anh hùng liệt sĩ của đất nước và quê hương; phần bốn họa và cảm nhận bài thơ Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan.

Trong quá trình viết thơ có gì thiếu sót rất mong các thi huynh, thi hữu phê bình đóng góp ý kiến để bản thân tác giả rút kinh nghiệm cho những tập thơ sau.

      Xin chân thành cảm ơn.

                                                            Tác giả

                                                     Tưởng Văn Hòa.  

 

PHẦN  I

TẾT HOA XUÂN

 

       GIAO THỪA

 

Giao thừa nô nức dạo bờ Hồ

Giáp Ngọ nghênh xuân giữa thủ đô  

Bắn pháo vung trời hoa rực rỡ

Vang lời chúc tết rạng tiền đồ   

Rắn đi ánh nước lan ngời sáng

Ngựa đến vầng mây cuốn nhấp nhô

Hái lộc Hồ Gươm nơi Tháp Bút

Đài Nghiên xin mực chữ thầy cô

 

          RÕ LÀ     

 

Đầu năm xông đất quốc gia

Thần can chi đến sơn hà đổi trao

 

Giao thừa nô nức dạo bờ Hồ

Giáp Ngọ nghênh xuân giữa thủ đô

Đón chào chuông điểm không giờ

Linh thiêng trời đất xướng hô giao hòa

 

Bắn pháo vung trời hoa rực rỡ

Vang lời chúc tết sáng tiền đồ

Công danh sự nghiệp thành đô

Hanh thông thăng tiến tiền vô khôn cùng

  

Rắn đi ánh nước lung linh sóng

Ngựa đến vầng mây cuốn nhấp nhô

Qúy Tỵ bay vút trên hồ

Chuyển giao Giáp Ngọ bay vô tức thời               

 

Hái lộc Hồ Gươm nơi Tháp Bút

Đài Nghiên xin mực chữ thầy cô

Thầy đồ thư pháp chữ Nho

Cô cho chữ Việt, triện treo tường nhà./.

 

 

Thơ vịnh cây đào hoa

 

Mỗi mùa Xuân đến thắm đào hoa.

Giá rét nhường cho nắng ấm da.

Nụ đỏ xoè ra khoe cánh thắm.

Mầm xanh kín đáo ẩn cành la.

Nhà hàng “cây thế” trưng nơi sảnh.

phòng nhỏ “cành đào” bày góc nhà.

Già trẻ gái trai vui đón tết.

Giầu nghèo đều thích ngắm đào hoa.  

 

CÂY ĐÀO TAM THẾ

 

Cây đào tam thế cành chia ba

Uốn lượn quanh co từ gốc già

Nụ đỏ xòe ra bao cánh thắm

Nhụy vàng tỏa ngát đàn ong ca

Cụ ông tạo dáng cây đào thế

Cháu bé mân mê tấm áo hoa

Già trẻ tất niên vui đón tết

Bên cây đào cảnh lúc chiều tà./.

 

 

Hương Quỳnh

 

Trăng soi quỳnh trắng ngọc ngà

Hây hây man mát mùi hoa sắc trời

Rung rinh tình tứ chơi vơi

Hương thơm dành tặng cho người chơi hoa

 

 

 

            Bên Quỳnh

 

Quỳnh hoa chúm chím miệng như cười

Quyến rũ thi nhân ý chẳng vơi

Tứ tuyệt đêm trăng vui hết quạnh

        Phiêu diêu cảm khoái quyện hương trời

 

 

Xem hoa Quỳnh nở

 

Gió mát trăng trong có bạn hiền

Cùng xem quỳnh nở thú thâu đêm

Bạn hiền tâm đắc ấm êm

Gió trăng vui thú lại thêm ngắm Quỳnh

     

            ****

Lá xanh duyên dáng chen trong khóm

Hoa trắng nõn nà nép dưới hiên

Quỳnh hoa ví đẹp như tiên

Dưới trăng hoa mới làm duyên yêu kiều

                   ***

E ấp thẹn thùng hoa động đậy

Ngất ngây thích thú bạn reo lên

Hoa cho xem nhuỵ mới nên

Yêu Quỳnh biết được ngạc nhiên vô cùng

               

                   ***

Hương thơm lan toả hồn thanh thản

Giao sống bên Quỳnh thật ấm êm

Mối tình nẩy nở trong đêm                                                                              

Uyên ương một cặp êm đềm thảnh thơi.               

 

 

                    Khóm Quỳnh Giao

 

Quỳnh như tố nữ dịu dàng hiền

Giao khẳng khiu cành mới đón duyên

Thấp thoáng nụ mềm xen giữa khóm

Lua tua lá cứng chìa ngoài hiên

Trăng soi nhuỵ mở hoa xoè xuống

Gió thổi cành đưa thân uốn lên

Ngây ngất Quỳnh Giao tình thắm thiết

Lâng lâng phiêu lãng giấc mơ tiên.

        

 

Quỳnh Giao

 

Quỳnh như tố nữ dịu dàng

Thân Giao gầy khẳng đỡ nàng cả đêm

Ô kia giữa khóm, nụ mềm

Lua tua lá cứng ngoài thềm chìa ra

Trăng soi nhuỵ tựa tiên sa

Gió đưa cành cuốn ôm hoa vào mình

Quỳnh Giao ngây ngất trao tình

Lâng lâng phiêu lãng bình minh mơ màng.

 

 

      Lại kén chồng

 

Nàng thơ thách thử bạn trai

Ra đề thơ xướng chấm ai họa tài

 

Em gái thành Đông lại kén chồng

Mấy năm chọn bạn giữ phòng không

Vui thầm tiếp đón chờ trông

Người tình được kén như chồng trong thơ

 

Cúc thơm – chiều vắng mơ người mộng

Nhuỵ thắm – trăng khuya đợi bạn lòng

Thơ, chiều người ấy đến không

Trăng lên soi thấu bóng Hồng đẹp, kiêu

 

Phong độ đàng hoàng yêu hết mực

Tính tình nhân ái sức tương đồng

Hút hồn tâm trí bao ông

Họa thơ chẳng sánh về không, ngủ khì

 

Biết bao xuân đã đi qua ngõ

Quân tử xa gần có cảm thông

Say thơ thi sĩ rất đông                                            
Họa thơ gửi đến mơ Hồng nhiều gai./. 
                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                             H  Họa

      Hoạ làm chồng

 

Bạn trai Hà Nội hoạ làm chồng

Trải mấy tình yêu phòng vẫn không

Chim hót sớm mai kêu bạn mộng

Phấn tung trưa nắng phủ hoa lòng

Nhẹ nhàng âu yếm trong chừng mực

Thả sức dẻo dai lúc bốc đồng

Gió thổi Thu sang tràn tới ngõ

Thuyền quyên bên đấy nhé qua thông!

 

          Chơi đu

 

Khen ai bốn cọc khéo chôn trồng                    

Kẻ đánh leo rồi kẻ đứng trông

Gái ưỡn lưng ong phơi ngửa cật

Trai đu gối hạc cúi khom lòng

Hai hàng gót ngọc du du phới             

Bốn mảnh quần hồng lượn lượn song,      

Đã đến chơi xuân chơi tới đã

Xong rồi cọc nhổ lỗ trơ không./.        

 

          SINH VIÊN

 

Nữ sinh cảnh sát rất mê thơ

Võ thuật, ngâm thơ giỏi thế cơ

Hướng dẫn giao thông xinh đẹp lắm

Bao anh ngưỡng vọng vẫn làm ngơ

 

PHẦN  II

GIA ĐÌNH QUÊ HƯƠNG ĐẤT NƯỚC

 

KHUÔN VIÊN

 

Nhà mình nay sửa lại gia

Khuôn viên mới dựng đẹp nhà vừa sơn

 

 Gia trang xây sửa hơn trăm thước

Trưa hè ngắm cảnh trước khuôn viên

Xung quanh bao một tường viền

Trong sân gạch mới cả nền đỏ tươi

 

 Chậu cây tứ quý nơi bờ mép

Tùng, Trúc, Lan, Mai đẹp dịu hiền

Mép tường đối diện với hiên

Nước non bể cảnh xanh liền mấy mô

 

Sơn thuỷ hữu tình phô sắc nắng

Tiều phu khoe áo trắng trên cao

Nước trong đàn cá lao xao

Ngư ông câu cá bên bờ thảnh thơi

 

Hoa thơm toả ngát mời ong kiến

  Bướm vàng đôi chú đến làm duyên

Đẹp sao cảnh sắc thiên nhiên

Mà nay đến cả khuôn viên nhà mình./.

 

 

            MỪNG MẸ        

 

Mừng mẹ xuân này tuổi chín mươi

Cháu con chúc thọ mẹ vui cười

An khang khỏe mạnh nhà đầy lộc

Bóng cả cây cao mãi tốt tươi./.                                           

 

            Thật là

 

Mùa xuân Qúy Tỵ đến nhà

Người người thêm tuổi đó quà trời ban

***

Đông đi gió thổi tràn xuân tới

Mừng mẹ xuân này tuổi chín mươi

Họ hàng làng xóm tới nơi

Hân hoan chúc mẹ vui chơi tuổi già

***

Nay tụ họp toàn gia lớn bé

Cháu con chúc thọ mẹ vui cười

Gia đình vui vẻ đón mời

Bạn bè đến chúc cùng thời bôn ba

***

An khang khỏe mạnh nhà đầy lộc

Vinh dự mẹ già gốc cuộc đời

Tuổi cao đâu có nhiều người

Sống lâu vào tuổi chín mươi mẹ mình

***

Bách, Tùng mưa nắng khinh không hãi

Bóng cả cây cao mãi tốt tươi

Trải bao sóng gió cuộc đời

Hôm nay mừng mẹ thảnh thơi tuổi già./.

 

          Điền viên

 

Gia đình hoan hỷ mới điền viên

Vợ trẻ con ngoan với mẹ hiền

Nhà cửa khang trang luôn ấm cúng

Bạn bè làng xóm chúc mừng duyên

 

 

BÀI PHÁT BIỂU

DỰ GIỚI THIỆU THI PHẨM

THANH THẢN - TÌNH ĐỜI

 

Kính thưa quan khách hội thơ

Và Câu lạc bộ bình thơ trình làng

Kính thưa đại biểu ở làng

Kính thưa các vị họ hàng Tưởng tôi

Kính thưa các vị khách mời

Kính thưa tác giả “Tình đời” hôm nay

Nhận lời dự buổi thơ này

Chúng tôi xếp lịch nhớ ngày không quên

Họ hàng cảm kích cho nên

Giao lưu tình cảm cho bền tình thân

Cho dù Hà Nội không gần

Vào mừng thầy giáo luận bàn tập thơ

Nghỉ hưu ông mới làm thơ

Tuổi nay tám sáu ước mơ toại rồi

Tập thơ “Thanh thản tình đời”

Đọc thơ thầy viết từng lời rất hay

Vần thơ lục bát thế này

Thì thơ gốc Việt khen ngay “Tao Đàn”

Còn thơ Đường luật miễn bàn

Hiểu thơ cổ điển thấy toàn bài hay

“Nhà thơ” hội thảo hôm nay

Ngẫm thơ thầy viết làm say “tình đời”

Tình yêu “bà chủ nhà ơi”

Tình yêu cháu chắt chào đời vừa qua

Tình yêu làng xóm quê nhà

Tình yêu Đảng Bác phong ba chống trèo

Tình thân bạn hữu như keo

Yêu mùa Xuân đến mang theo tình đời

Yêu nghề dậy học tuyệt vời

Yêu trường yêu lớp sáng ngời tuổi xuân

Tuổi cao ông vẫn chuyên cần

Chỉnh trang từng chữ cho vần bài thơ.

Thơ ông đáng học

Học ông vần chuẩn

Học ông viết hay

Thơ ông rõ thích:

Thể thơ lục bát tình trong sáng

Niêm luật Đường thi cảm khoái thơ

Tình đời thanh thản tập thơ

Đường thi, lục bát luật thơ tuyệt vời.

Đời ông đáng phục

Phục ông bền trí

Phục ông kiên trì

Đời ông thanh thản:

Xếp phấn xa trường thôi giảng dậy

Khai nghiên nhập hội để làm thơ

Tấm gương nhà giáo yêu thơ

Tình đời thanh thản viết thơ để đời.

 

 

Xin Kính tặng

Tác giả tập thơ

cụ Tưởng Công Huyến

Nghĩa Dũng-Vũ Thư-Thái Bình

bài thơ

 

         Họ Tưởng tự hào

“Thanh thản tình đời” tuyển tập thơ

Tấm gương nhà giáo rất yêu thơ

Thể thơ lục bát tình trong sáng

Niêm luật Đường thi cảm khoái thơ

Xếp phấn xa trường thôi giảng dậy

Khai nghiên nhập hội để làm thơ

“Tình đời” truyền mãi cho con cháu

Họ Tưởng tự hào tác giả thơ./.

 

 

HỌC TẬP

 

Muốn con học tập bằng người

Muốn con học tập vào đời làm nên

Muốn con học tập người trên

Muốn con học tập không quên ân tình

Muốn con học khỏi bị khinh

Muốn con học tập quên mình vì ai

Học hành để tránh làm sai

Đối nhân xử thế sánh vai người đời./.

 

   Nhờ có thầy

 

Chắp cánh tài năng nhờ có thầy

Bạn bè ôn luyện góp nhiều tay

Quyết tâm học tập bao điều tốt

Phấn đấu trau dồi kiến thức hay

Bố mẹ động viên chăm giấc ngủ

Thầy cô khuyến kích nâng tầm bay

Cử nhân Tiến sĩ hồn mơ mộng

Đèn sách học hành thật đắm say./.

 

 

Lớp chín

 

Học xong lớp chín sẽ rời trường

Bạn lớp chia tay tỏa bốn phương

Nếu giỏi lên trường trên đến lớp

Còn không bỏ lớp cũ ra đường

Khôn ngoan đọc sách ôn bài học

Dại dột chơi game, phạm kỷ cương

Kết bạn đồng môn gìn giữ mãi

Về sau, hội lớp mến yêu trường./.

 

TỦ SÁCH DÒNG HỌ

 

Khai trương tủ sách hướng tương lai

Con cháu thường xuyên mượn đọc hoài

Đọc sách học chăm nuôi chí lớn

Đến mùa thi cử xứng nhân tài

Kho tàng tri thức lưu trong sách

Tủ sách càn khôn mãi tái lai

Khuyến khích con em chăm chỉ đọc

Tâm hồn rộng mở đẹp ngày mai./.

 

Cờ Họ

 

“Kỷ Sửu” họ Tưởng chúng Ta.

Dựng cờ của Họ thật là oai phong.

Các ông hăng hái chỉ mong.

Mua từng chi tiết cho xong cột cờ.

Ngờ rằng chỉ ở trong mơ.

Tháng Giêng, việc Họ từng giờ đến nhanh.

Thân cờ I NOX thanh thanh.

Mười lăm mét cột vươn nhanh lên trời.

Chia ba khoang cột tuyệt vời.

Đế chia ba bậc hợp thời với thân.

Trăn mười ly mét ở chân.

Cột cờ bền vững thời gian đua cùng.

Lá cờ tổ quốc bay tung.

Cờ bên họ Tưởng cũng cùng bay tung.

Ông Hoà và Họ vui mừng.

Họ hàng Tế Tổ, dịp cùng gặp nhau.

Động viên con cháu như sau

Học cho thật giỏi để mau thành tài.

Dựng xây tổ quốc nay mai.

Và mừng lão Họ, thọ ngày càng cao.

 

Ngày 21 tháng giêng Xuân Kỷ Sửu-2009.

 

 

 

  VĂN CHỈ LÀNG TÓ

 

Tiến sỹ vang danh rạng cố hương

Vinh quy bái Tổ sáng từ đường

Dùi mài sách sử theo từng bộ

Lý luận bài thi sánh tựa gương

Đất nước nhân tài giầu kiến thức

Non sông gấm vóc vững biên cương

Viếng thăm “Văn chỉ” trò mừng rỡ

Ngưỡng vọng tiền nhân thắp nén hương./.

 

 

 

Văn quan võ tướng anh tài

 

Văn quan võ tướng Tả Thanh Oai

Khoa bảng Thăng Long xếp thứ hai

Tiến sĩ mười hai ông nổi tiếng

Quận công tròn sáu vị anh tài

Nhị gia Lưu, Tưởng: đao thương giỏi

Tứ họ Nguyễn, Ngô: bút pháp hay

Sự nghiệp công danh mang trí lớn

Những gương hậu thế ngưỡng soi hoài./.

 

 

TÌNH QUÊ

 

 

Vui chân vãn cảnh quanh nhà

Gió xuân lay quả chà là còn ương

Bình minh, lá nhả hạt sương

Đàn ong tìm thấy khay đường, reo ca

Bật cười cảnh sắc quê nhà

Mang danh Hà Nội vẫn là làng quê

Ý thơ ào ạt tuôn về

Bâng khuâng lại đọc “tình quê” vài lần./.

 

 

 

 

 

THƠ QUÊ HƯƠNG LÀNG

                      TẢ THANH OAI

 

Thăm quê làng Tả Thanh Oai,

Đường làng, sông Nhuệ chạy dài bên ven.

Đình làng Hoa Xá xây lên.

Thờ: bà Chúa Hến ngồi bên Lê Hoàn.

Nghìn năm độc lập hoàn toàn,

Trong làng các họ hân hoan đón chào.

Nhân dân làng Tó tự hào,

Mười hai Tiến sĩ đỗ vào thời xưa.

Xứng “làng khoa bảng” nước nhà,

Họ Ngô, họ Nguyễn “Đại khoa” trình đình.

Tưởng, Lưu hai họ anh linh,

“Quận công”, tiên tổ hiển vinh họ mình.

Bao người làng Tó thông minh,

Văn quan, võ tướng cổng Đình đã ghi.

Miệt mài hậu duệ đua thi,

Báo ơn tiên tổ, vinh quy bảng vàng.

Dựng xây quê thật khang trang,

Để làng xóm được huy hoàng hơn xưa.

Nhớ quê vất vả sớm trưa,

Dưới thời Pháp thuộc dân thưa, tiêu điều.

Bây giờ đã đổi thay nhiều,

Điện-đường-trường-trạm, bao nhiêu công trình.

Nhìn vào trong mỗi gia đình,

Ăn no mặc ấm, văn minh đàng hoàng.

Đêm về ánh điện sáng choang.

Sớm chiều loa phát âm vang xã làng.

Ra đồng cảnh rực mầu vàng,

Mênh mông thảm lúa, rộn ràng mẩy bông.

Trẻ em má phính môi hồng,

Máy cầy, máy gặt ngoài đồng cả lô.

Đường làng xe máy ô tô,

Ríu ran gọi bạn, hẹn hò vui chơi.

Quê hương cảnh sắc tuyệt vời,

Ấm no hạnh phúc gấp mười năm xưa.

Dần dần đô thị lan qua,

Tương lai làng sẽ thành ra nội thành.

Cháu con hãy gắng học hành,

Theo gương Tiền bối thành danh, thành tài.

Dựng xây tổ quốc nay mai,

Thời cơ có một không hai trên đời.

Làm lên sự nghiệp đúng thời,

Đó là sách lược sáng ngời vinh quang.

 

HỒ CHỦ TỊCH CHỐNG HẠN

Ở TẢ THANH OAI THÁNG 1 NĂM 1958

 

Vào năm hạn hán vụ cày bừa

Thời tiết hanh khô suốt sớm trưa

Thiếu nắng, xóm làng đương đậm rét

Mù sương, đồng ruộng cạn chưa mưa

Nhân dân tát nước khơi mương máng

Đảng Bác quai gầu tưới lúa thưa 

Làng Tả Thanh Oai vinh dự lớn 

Bác Hồ chống hạn tiếng vang xưa.

 

ĐÀI TƯỞNG NIỆM

                 BÁC HỒ TÁT NƯỚC

 

Dựng đài tưởng niệm đồng đây

Người về chống hạn, dân đầy nồi cơm

Bác Hồ tát nước ai hơn

Dân làng cảm phục ghi ơn suốt đời./.

 

 

BÁC HỒ TÁT NƯỚC

 

 

Năm xưa đến vụ cấy cày

Cuối Đông thiếu nước hại ai cày bừa

 

Cơn rét hại, không mưa, hạn hán

Tát nước về chống hạn cho cây

Dựng đài tưởng niệm đồng đây

Người về chống hạn, dân đầy nồi cơm

 

Đảng vì dân tiếng thơm vô hạn

Nước về đồng hạn hán tan cơn

Bác Hồ tát nước ai hơn

Dân làng cảm phục ghi ơn suốt đời./.

 

 

 

 

 

THƠ MỪNG HỌ NGÔ THÌ

LÀNG TẢ THANH OAI.

 

Ngô Thì dòng họ Tả Thanh Oai.

Tế Tổ cháu con tưởng nhớ ngày.

Hệ phả dài hơn sáu thế kỷ.

Phân chi rộng khắp bốn thôn này.

Cụ Ngô Thì Nhậm danh nhân đó.

Làng Tó Thanh Trì vinh dự đây.

Sáu cụ Đại khoa trong một Họ.

Ngô gia Văn phái đa anh tài.

 

 

  TIẾN SĨ LÀNG TÓ

 

Tấm bằng Tiến sĩ thật là oai

Thạc sĩ, Cử nhân phấn đấu hoài

Đèn sách học hành nuôi chí lớn

Lớp trường thi cử giật nhân tài

Mười hai tiến sĩ mong soi sáng      

Ngàn vạn học sinh ước tái lai

Tiến sĩ làng ta mai xuất hiện

Tó làng khoa bảng vinh danh dài./.

 

 

                          

ĐÁM CƯỚI HỒ TÂY

 

Du thuyền lướt sóng thật là êm

Đám cưới cao sang giá lại mềm

Chú rể hân hoan vui trước sảnh

Cô dâu rạng rỡ cười trên thềm

Hồ Tây gió mát lòng du khách

Trúc Bạch kiêu sa bóng áo xiêm

Thắng cảnh Thủ Đô tim tổ quốc

Tưng bừng đón tiếp họ hàng em./.

 

 

 

****

Hồ Tây gió mát lòng quan khách

Trúc Bạch kiêu sa bóng áo xiêm

Anh hùng sánh gái thuyền quyên

Mừng vui tiếp khách du thuyền lướt êm./.

 

 

****

Thắng cảnh Thủ Đô tim tổ quốc

Tưng bừng đón tiếp họ hàng em

Mọi người háo hức dự xem

Đèn hoa đám cưới rực đêm Tây Hồ./.

 

 

 

  

    Cảnh Hồ Tây

 

Hai hồ ngăn bởi đường Thanh Niên

Chứng kiến bao đôi hẹn ước nguyền

Ghế đá, bánh tôm mời “lữ khách”

Hàng cây, chén nước đón “thuyền quyên”

Tiếng cười vang khắp công viên nước

Thanh tịnh hư vô chốn cửa thiền

Say đắm Hồ Tây lòng sảng khoái 

Cổ Ngư lồng lộng gió thiên nhiên./. 

 

 

 

 

 

     TÌNH HỒ TÂY

 

Trăng khuya quyến rũ vị thành Niên

Chắp mối lương duyên ước hẹn nguyền

Ghế đá, phô trương mời chú khách

Hàng cây, kín đáo thả mình Quyên

Tò mò thích thú bên bờ nước

Hối hận ăn năn trước cổng Thiền

Vãn cảnh Hồ Tây tình cảm khoái

Phiêu diêu lãng tử sống hồn nhiên./.

 

 

Ngắm Hồ Gươm

Phụ họa bài ”Ngắm Hồ Gươm”:

của thi sĩ Hà Nội Phạm Bá Chiểu

 

Xưa hồ lục thuỷ xanh tươi

Nay bê tông hoá sáng ngời cảnh tiên

 

Tiên cảnh từ Trời lạc xuống đây

      Cây lồng bóng nắng, nước lồng mây

Bê tông phố cổ bao vây

Nam thanh nữ tú sum vầy tương tư./.

 

Hồ Gươm vẩy sóng như Rồng múa

Tháp Bút vung trời tựa Phượng bay

Tháp rùa cổ kính nơi này

Ngọc Sơn, Thê Húc tháng ngày thêm vinh./.

 

Kiếm báu ngàn năm vinh nước ấy

Rùa thiêng vạn đại thịnh non này

Kiếm vua Lê Lợi vung tay

Rùa thần trấn lấy cất ngay đáy hồ./.

 

         Ngắm Hồ, lòng chạnh niềm thương nhớ

Một cảnh, một tình, một đắm say.

Thời nào hồ cũng đổi thay

Muôn đời hồ vẫn làm say tình người./.

 

 

 

HỘI HỒ GƯƠM

 

Bồng Lai mượn cảnh của nơi đây

Ghế đá khuất cây nắng khuất mây

Dưới phố Long, Lân vui nhộn múa

Trên trời én, phượng rộn ràng bay

Hình vua Lê Lợi vung gươm ấy

Dáng lão Kim Quy trấn vật này

Hoàn kiếm, hồ xưa bao nỗi nhớ

Mỗi thời, mỗi khác, mỗi niềm say./.

 

 

 

 

VỊNH HỒ HOÀN KIẾM

 

Tháp Rùa soi bóng giữa Hồ Gươm

Đáy nước tương truyền cất giấu gươm

Đường lắm người dân thăm phố cổ

Đền thêm rùa lão trấn thanh gươm

Tạc hình đế Lý ban lời chiếu

Khắc dáng vua Lê trả lại gươm

Tháp Bút, Đài Nghiên, kìa Thuỷ Tạ

Ngọc Sơn, Thê Húc đẹp thay gươm./. 

                 

 

 

 

 THĂM ĐÈO NGANG

    (Họa bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan)

 

Vượt tới Đèo Ngang, nắng chiếu tà,

Sim Mua vẫy gió, lá lay hoa.

Lô nhô trước đám, tài bao chú

Tíu tít bên xe, khách bấy nhà

Nước mạnh xây hầm, thông tổ quốc.

Nhà sang sửa lối, kết liên gia.

Thăm quan vãn cảnh, trời mây nước,

Một mảnh riêng tư, rộn trí ta./.

 

 

 

     TẮC ĐƯỜNG

 

Nội thành phố cũ tắc giao thông

Đường nhỏ, xe nhiều, người quá đông

Dựng chắn phân luồng tốn kém sức

Xây cầu chia lối mất nhiều công

Nhà san đền bạc bao nhiêu lượng

Đường nới bù ngân chẳng ít đồng

Tích cực mở mang đường phố mới

Hè to đường rộng tắc còn không./.          

 

 

Thơ “đường tuần tra biên giới”.



Dọc theo biên giới Việt Nam ta.

Cột mốc phân chia hai quốc gia.

Xây lượn đường biên quanh núi dốc.

Di rời dân bản khỏi rừng già.   

Tuần tra biên giới bằng xe, máy.

Ổn định dân sinh bởi đất, nhà.

Kinh tế Quốc phòng trong dự án.

Đường ven biên giới đẹp như hoa. 

 

 

PHẦN III

TRI ÂN ANH HÙNG LIỆT SĨ

 

 

       THÁNG TÁM MÙA THU 

(Đại tướng Tổng tư lệnh Võ Nguyên Giáp)

 

Đất nước hân hoan bớt bóng thù

Non sông toàn vẹn đón mùa Thu

Tuyên ngôn độc lập vang lời Bác

Địa ngục trần gian” giải phóng tù.

 

Chiến thắng Điện Biên bắt Tướng thù

Pháp thua tướng Giáp trước mùa Thu

Thủ đô Hà Nội hoa, cờ đỏ

Mừng đón quân, dân rời chiến khu.

 

Giải phóng miền Nam Mỹ chạy vù

Sài Gòn hoảng loạn Ngụy bay đu   

Tiến công: chiến dịch mang tên Bác

Đại thắng mùa Xuân hết bóng thù

 

Nước láng giềng kia gây hấn thù

Giang sơn gấm vóc lại âm u

Oán ân hóa giải cho đoàn kết

Quốc khánh Việt Nam rực rỡ Thu./.

 

 

 

   Lăng mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp

 

Tướng Giáp anh minh chọn Quảng Bình

Lăng nhìn đảo Yến rõ oai linh

Hùng binh Pháp, Mỹ thua khâm phục

Đại tướng Đông Dương thắng hiển vinh

Thế kỷ qua cầm quân bất bại

Trăm ba tuổi ý tướng tài tình

Người dân viếng Tướng lòng thành kính

Ngưỡng mộ nguy nan dẫn dắt mình./.

 

 

 

 

NAM ĐÈO NGANG

                   (Họa bài Qua Đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan)

 

Đảo Yến - Đèo Ngang, bóng chếch tà,

Sim Mua giỡn gió, lá vờn hoa.

Lăng ngài Đại tướng, Thần cư trú,

Miếu Liễu công nương, Thánh chủ nhà.

Cứu đỡ nguy nan, an Tổ quốc,

Xua tan bất hạnh, phúc toàn gia.

Xa xa bát ngát, trời mây nước,

Một mảnh tâm tư, sáng ý ta./.

 

 

                    Tri ân Đại Tướng

                                Võ Nguyên Giáp

Tri ân Đại Tướng anh hùng

Tiếng vang bách thắng quần hùng bốn phương

Việt Minh kháng Nhật kiên cường

Chín năm đánh Pháp chiến trường cầm cương

Điện Biên quân Pháp tang thương

Tướng thù Đờ Cát hết đường thoát thân

Giơ Ne Pháp quốc đem cân

Bại binh tay trắng rút quân hoàn toàn

Pháp đi Mỹ đến ngang tàn

Miền Nam chiếm đóng xé tan hòa bình

Phi cơ, tầu chiến, quan binh

Càn Nam, phá Bắc cố tình leo thang

Bầu trời Hà Nội sáng choang

Máy bay Mỹ cháy nổ toang cả vùng

Pa ri thất sủng thẹn thùng

Quấn cờ về nước, khóc cùng Ngụy than !

Giang sơn Đại thắng mùa xuân

Sài Gòn di tản Ngụy quân kinh hoàng

Đánh quân xâm lược tràn sang

Giữ yên biên giới vững vàng Việt Nam

Thày Văn dạy sử nước Nam

Trở thành tướng thế gian tôn sùng

Trăm ba tuổi tướng oai hùng

Hạt tiêu thắng những nước hùng sử vang

Võ Nguyên Giáp tỏa hào quang

Nhân dân tôn Thánh danh vang muôn đời./.

 

RƯỚC TÙ CÔN ĐẢO

Kính tặng ông Tưởng Dân Bảo

Lịch sử tù Côn đảo

 

Giặc kết án tù thật đại oan

Côn Lôn địa ngục mạng sao an

Tuyên truyền Đảng-Mác không sờn trí

Quy mộ phạm nhân có bạt ngàn

Dẫn đội tầu thuyền ra hải đảo

Rước tù “địa ngục” lại “trần gian”

Những người thế hệ làm nên sử

Cứu nước cứu dân khỏi thở than./.

****

Tuyên truyền Đảng-Mác không sờn trí

Quy mộ phạm nhân có bạt ngàn

Côn Lôn “địa ngục trần gian”

Không làm lay trí muôn vàn đảng viên./.  

****

Dẫn đội tầu thuyền ra hải đảo

Rước tù “địa ngục” lại “trần gian”

Tưởng Dân Bảo, rất hân hoan

Đón bao đồng chí gian nan phong trần./.

****

Những người thế hệ làm nên sử

Cứu nước cứu dân khỏi thở than

Bị giam “địa ngục trần gian”

Về từ Côn Đảo hàng ngàn đảng viên./.

 

 

VIẾNG MỘ ÔNG DU

 

Tri ân ông Đỗ Ngọc Du,

Đất trời cũng nổi gió Thu thổi về.

Hy sinh ông quyết chẳng nề,

Vì yêu Tổ quốc, yêu quê nồng nàn.

Non sông thống nhất vẹn toàn,

Dân giầu, nước mạnh, sẻ san thanh bình.

Dâng: hoa thắm lá tươi cành,

Thắp nhang, ngưỡng mộ – lòng mình kính ông ./.

 

 

 

BIA LIỆT SĨ LÀNG TÓ

 

Viếng bia liệt sĩ làng tôi

Cạnh bia Tiến sĩ đỗ thời Nho xưa

Mái bia chắn nắng sớm trưa,

Dưới bia vong được che mưa ấm lòng

Quyên gom tiền bạc hàng chồng.

Xây tình dựng nghĩa an lòng người vui.

Thân nhân đỡ thấy ngậm ngùi

Tri ân chẳng thể lãng vùi ngày nay.

Hồn thiêng khí phách nơi này.

Công ơn liệt sĩ, ngày ngày không quên

Toàn dân mặc niệm lặng yên.

Biết ơn bia khắc sử biên lưu đời

 

 

           THƠ NGÀY THƯƠNG BINH,

                                        LIỆT SĨ (27-7)

 

Hằng năm tháng Bẩy Việt Nam ta

Hai bẩy hôm nay mắt nhạt nhoà

Tưởng nhớ thương binh vì Tổ quốc

Tri ân liệt sĩ bởi muôn nhà

Xả thân xây dựng hồn dân tộc

Đổ máu đắp nên khí quốc gia

Anh dũng hy sinh cho đất nước

Nhân dân kính cẩn tặng bài ca./.

 

PHẦN IV:    HỌA VÀ CẢM NHẬN

QUA ĐÈO NGANG

Hội thơ Thanh Đàm sưu tầm.

Bước tới Đèo Ngang bóng xế tà

Cỏ cây chen lá, đá chen hoa

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông rợ* mấy nhà

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Dừng chân đứng lại trời non nước

Một mảnh tình riêng ta với ta

Bà Huyện Thanh Quan

Chú thích:

* rợ: chứ không phải là “chợ” như 1 số bản in.

* rợ: đây là rừng, bụi cỏ.

QUA ĐÈO NGANG

Trích: Ngữ văn lớp 7 tập một trang 102, tháng 01 năm 2011

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa.

Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

Lác đác bên sông, chợ mấy nhà.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Dừng chân đứng lại, trời, non, nước,

Một mảnh tình riêng, ta với ta.

Bà Huyện Thanh Quan

 

BÀI HỌA

               THĂM ĐÈO NGANG        

               NAM ĐÈO NGANG       

Phân tích bài thơ

Luật, niêm, vần trong bài thơ - Qua Đèo Ngang.

 Luật: đối âm và đối ý

đối âm:

Bài này theo Luật trắc vần bằng quy ước Nhất tam ngũ bất luật ở vị trí (chữ thứ nhất, thứ ba, thứ năm không cần theo luật).

-        Luật trắc vần bằng

Thơ Đường luật cổ

Qua Đèo Ngang

T

T

B

B

T

T

B

(vần)

4

trắc

3

bằng

T

T

B

B

T

T

B

(vần)

4

trắc

3

bằng

B

B

T

T

T

B

B

(vần)    

4

bằng

3

trắc

t

B

b

T

T

B

B

(vần)

4

bằng

3

trắc

B

B

T

T

B

B

T

 

4

bằng

3

trắc

B

B

T

T

B

B

T

 

4

bằng

3

trắc

T

T

B

B

T

T

B

(vần)

4

trắc

3

bằng

T

T

B

B

T

T

B

(vần)

4

trắc

3

bằng

T

T

B

B

B

T

T

 

4

trắc

3

bằng

T

T

B

B

B

T

T

 

4

trắc

3

bằng

B

B

T

T

T

B

B

(vần)

4

bằng

3

trắc

B

B

T

T

T

B

B

(vần)

4

bằng

3

trắc

B

B

T

T

B

B

T

 

4

bằng

3

trắc

B

B

T

T

B

B

T

 

4

bằng

3

trắc

T

T

B

B

T

T

B

(vần)

4

trắc

3

bằng

T

T

B

B

b

T

B

(vần)

3

trắc

4

bằng

1

2

3

4

5

6

7

 

 

2

 

4

1

2

3

4

5

6

7

 

 

2

 

4

Nếu theo yêu cầu thơ Đường luật cổ, chặt chẽ thì bài qua Đèo Ngang có 3 cặp từ không đối âm: chữ thứ nhất ở từ (Bước) không đối âm với từ (Cỏ) vì cùng vần trắc (nhất bất luật); chữ thứ ba ở từ (Đèo) không đối âm với từ (Chen) vì cùng vần bằng (tam bất luật); chữ thứ năm ở từ (trời) không đối âm với từ (ta) vì cùng vần bằng (ngũ bất luật). các từ còn lại trong bài hoàn toàn đối âm.

Bài thơ Đường luật cân đối sẽ có 28 vần bằng và 28 vần trắc.

Bài thơ Qua Đèo Ngang có 29 vần bằng và 27 vần trắc.

Thơ Đường luật cổ đòi hỏi chặt chẽ :  Nghĩa là lần lượt những chữ thứ nhất, thứ 2, thứ 3,... của câu trên phải đối với các chữ thứ nhất, thứ 2, thứ 3,... của câu dưới cả về âm và ý. Nhưng làm được như thế thì rất khó, vì vậy người ta quy ước Nhất tam ngũ bất luật (chữ thứ nhất, thứ ba, thứ năm không cần theo luật).

đối ý:

Ở câu 3 với 4; và câu 5 với câu 6 thì hoàn chỉnh

Lom khom dưới núi tiều vài chú

Lác đác bên sông rợ* mấy nhà

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc

Thương nhà mỏi miệng cái gia gia

Niêm: của bài thơ hoàn toàn chặt chẽ.

Chữ thứ nhì của hai câu cùng theo một quy luật, hoặc cùng là bằng, hoặc cùng là trắc, thành ra: bằng niêm với bằng, trắc niêm với trắc

     câu 1 niêm với câu 8       câu 1 từ (tới) niêm với câu 8 từ (mảnh)

     câu 2 niêm với câu 3       câu 2 từ (cây) niêm với câu 3 từ (khom)

     câu 4 niêm với câu 5       câu 4 từ (đác) niêm với câu 5 từ (nước)

     câu 6 niêm với câu 7       câu 6 từ (nhà) niêm với câu 7 từ (chân)

Vần: Bài này dùng vần chính là “a” và có một vần thông là “oa”.

Trong một bài thơ Đường chuẩn, vần được dùng tại cuối các câu 1, 2, 4, 6 và 8. Những câu này được gọi là "vần với nhau". Như câu 1 là , câu 2 là hoa, câu 4 là nhà, câu 6 là gia, câu 8 là ta

Những chữ có vần giống nhau hoàn toàn gọi là "vần chính", những chữ có vần gần giống nhau gọi là "vần thông". Hầu hết thơ Đường dùng vần thanh bằng, nhưng cũng có các ngoại lệ.

Ví dụ: hai câu 1, 2 trong bài Qua đèo Ngang của Bà Huyện Thanh Quan:

Bước tới đèo Ngang, bóng xế tà

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa

 hai chữ "tà" và "hoa" được xem là vần với nhau, nhưng ở đây là "vần thông" vì chỉ phát âm gần giống nhau.

Nhịp: của bài thơ rất chuẩn.

Được ngắt theo nhịp chẵn trước, lẻ sau: 2/2/3 hay 4/3 hoặc 2/5. 

Nội dung, ý nghĩa bài thơ

Tiểu sử:

Bà Huyện Thanh Quan (1805-1848), tên thật là Nguyễn Thị Hinh; là một nhà thơ nữ nổi tiếng trong thời cận đại của lịch sử văn học Việt Nam.

Bà sống trong bốn triều đại:

15 năm niêm hiệu vua Gia Long.

Thời vua Gia Long (1802 – 1820)   từ khi sinh năm 1805 đến năm bà 15 tuổi (năm 1820) là 15 năm.

21 năm niêm hiệu vua Minh Mạng.

 Thời vua Minh Mạng (1820 – 1841) từ năm bà 15 tuổi (năm 1820) đến năm bà 36 tuổi (năm 1841) là 21 năm.

6 năm niêm hiệu vua Thiệu Trị.

Thời vua Thiệu Trị (1841 – 1847) từ năm bà 36 tuổi (năm 1841) đến năm bà 42 tuổi (năm 1847) là 6 năm.

1 năm niêm hiệu vua Tự Đức.

Thời vua Tự Đức (1847 – 1883) từ năm bà 42 tuổi (năm 1847) đến năm bà 43 tuổi (năm 1848) là 1 năm.

Nguyễn Thị Hinh người phường Nghi Tàm, huyện Vĩnh Thuận, gần Hồ TâyHà Nội. Thân phụ là Nguyễn Lý (1755-1837), đỗ thủ khoa năm 1783, đời vua Lê Hiển Tông.

Bà là học trò của danh sĩ Phạm Quý Thích (1760-1825), và là vợ Lưu Nghị (tự là Lưu Nguyên Uẩn, 1804-1847), người làng Nguyệt Áng, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (nay thuộc Hà Nội). Ông đỗ cử nhân năm 1821(Minh Mệnh thứ 2) năm 17 tuổi?, từng làm tri huyện Thanh Quan (nay là huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình), “Trong Nam thi hợp tuyển của Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc có đề cập về chồng của nữ sĩ như sau: Chồng bà là ông Lưu Nguyên Uẩn, sinh năm 1804, đậu tú tài năm 1825 năm 21 tuổi!, cử nhân năm 1828 năm 24 tuổi! và được bổ nhiệm làm tri huyện Thanh Quan”.  nên người ta thường gọi bà là Bà Huyện Thanh Quan. Chồng bà làm quan trải đến chức Bát phẩm Thư lại bộ Hình, nhưng mất sớm (43 tuổi). Dưới thời vua Minh Mạng, bà được vời vào kinh giữ chức Cung Trung Giáo Tập để dạy học cho các công chúa và cung phi.

Khoảng một tháng sau khi chồng mất, bà lấy cớ sức yếu xin thôi việc, rồi dẫn bốn con về lại Nghi Tàm và ở vậy cho đến hết đời.

Như vậy có thể ước đoán bài thơ Qua đèo Ngang, bà viết vào khoảng những năm 1830 đến 1840 khi bà khoảng 25 đến 35 tuổi, trên đường cùng chồng vào kinh đô Phú Xuân (Huế) nhận chức. với cảm xúc mạnh mẽ của nữ thi sĩ, văn phong lỗi lạc bà đã viết nên bài thơ hay, kinh điển cho hậu thế đáng thưởng thức và học tập.

 Hai câu đầu (câu một, hai) vào đề là xác định vị trí, thời gian, cảnh quan của bài thơ.

Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà,

Khi ông bà bước tới chân đèo Ngang, trời đã về chiều Khi bóng chiều đã xế tà, xuống núi.

Cỏ cây chen đá, lá chen hoa. Hay Cỏ cây chen lá, đá chen hoa.

Có đá núi, cây rừng, ở câu này thấy người sưu tầm bài thơ của hội thơ Thanh Đàm đã sao chép tam sao thất bản (sai) vị trí từ “đá, lá”. Những danh từ bất động vật (cỏ cây, đá, lá, hoa) đã chen vào nhau, (Cỏ cây chen đá) thì ở thấp bên đường, còn (lá chen hoa) có thể ở cây thấp, nhỏ bé; hoặc cành cây ở trên cao, to lớn. Nhưng (Cỏ cây chen lá, đá chen hoa) thì chắc là không có cây cao mà cảm thấy như những cái xấu thấp kém (đá) đang chèn lấn át cái đẹp (hoa).

Hai câu Thực (câu ba, bốn) trình bày, mô tả sự vật, sự việc, phải đối nhau

 Lom khom dưới núi, tiều vài chú,

có bóng tiều phu di động, là vài người đi kiếm củi, cây rừng ở dưới núi, dáng người (lom khom) hình ảnh người lao động ở vùng sơn cước. từ đó câu bốn dưới, đối với câu ba trên làm nhiều người tranh luận. Nguyên bản tác giả viết bài thơ này bằng chữ Nôm (tượng hình) những người phiên sang chữ quốc ngữ lại theo quan điểm hiểu biết của mình.

Lác đác bên sông, rợ mấy nhà

(Lác đác) là hình ảnh số nhiều (từ hai cá thể tới ba, bốn cá thể) đối với (Lom khom) là hình ảnh có thể là số ít (một người lom khom) hoặc số nhiều (nhiều người lom khom), khi có (tiều vài chú) ý bài thơ đã đạt đối số nhiều (nhiều người lom khom). 

 (bên sông) đối (dưới núi) thật là chỉnh

Nhưng đến cặp câu (tiều vài chú), đối với (rợ mấy nhà) làm cho nhiều người bàn luận. ở từ thứ 5 câu bốn là (rợ) hay (chợ).

 Trích: Ngữ văn lớp 7 tập một trang 102, tháng 01 năm 2011

Phiên là (chợ mấy nhà) để đối với (tiều vài chú); vậy là có lác đác mấy nhà (họp thành) chợ ven sông và vài chú tiều lom khom (đốn củi) dưới núi; (tiều), (chú) danh từ chỉ người đối với (chợ), (nhà) danh từ chỉ vật (địa điểm); ở đây danh từ chỉ động vật đối với danh từ chỉ tĩnh vật có xứng không ? mà chợ quê thường dựng bằng lều hoặc quán, chứ không mấy ai làm thành nhà ở chợ.

Còn ở bài này lại có những mái nhà (cảnh vật) ven sông… mà sao heo hút, đìu hiu đến nao lòng.

Theo: Bài luận, xướng họa hội thơ Thanh Đàm sưu tầm.

Phiên là (rợ mấy nhà) để đối với (tiều vài chú); và chú thích rợ: đây là rừng, bụi cỏ. Đi tìm tài liệu chưa thấy chỗ nào giải thích như vậy, chả nhẽ (mấy nhà làm bằng cây rừng, bụi cỏ) để đối với (vài chú tiều phu đi kiếm củi) cũng không ổn. Có lẽ người chép hiểu sai chính tả, vì từ “dợ” mới có nghĩa: dây dợ lằng nhằng.

 Có sách cũng viết bài thơ đó là "...Lác đác bên sông, rợ mấy nhà" và chú thích: "rợ" là người miền núi "rợ mấy nhà" là nhà của người miền núi, dân tộc thiểu số. Và còn ghi thêm có một số bản viết "chợ mấy nhà" là không đúng, vì cảnh đèo Ngang lúc ấy dân còn thưa thớt. chỉ có dân tộc thiểu số sinh sống thì làm gì có “chợ”.

Vì thơ Đường luật phải có vần luật, thanh luật, niêm luật và có đối nữa.

 Từ thứ năm của câu ba là "tiều" nghĩa là người tiều phu. Nếu từ thứ năm của câu 4 là "chợ" thì sẽ mất đối, bài thơ Đường luật sẽ bị phá luật và coi như là bỏ đi.

Xem giải nghĩa từ: rợmọi rợ (ám chỉ người thời đó ở vùng rừng núi, đời sống chưa văn minh)

(Rợ mấy nhà) là mấy người miền núi lác đác có mặt ở ven sông. Người ở vùng rừng núi ít người đi đâu, làm gì thường đi hai ba người cùng một nhà, một làng để còn bảo vệ, cứu nhau khi gặp khó khăn, nguy hiểm, ra sông kiếm ăn, tắm giặt phải đi hai vợ chồng hoặc hai chị em, hoặc hai mẹ con vv..

(Lúc đó có hai vợ chồng nhà này, ba mẹ con nhà kia vv. làm gì đó ở ven sông) nên gọi là (lác đác ven sông, rợ mấy nhà) (mấy ngườirợ” dân tộc không cùng một nhà).

Chỉ cần lần lượt thay các từ: (tiều, rợ, chú, nhà) bằng từ (người) sẽ thấy cùng nghĩa.

“……., tiều vài chú” = “……, người vài chú” + “………., tiều vài người” .

Vài nam giới kiếm củi  =     vài người đàn ông     +     vài người kiếm củi

“…….., rợ mấy nhà” = “……, người mấy nhà” + “………., rợ mấy người”.

Mấy người dân tộc khác nhà nhau  =  mấy người khác nhà + Mấy người dân tộc

Như vậy là (người đối với người): (tiều) người kiếm củi đối với (rợ) người dân tộc, (vài chú) đối với (mấy nhà) mà (mỗi nhà có một người, ba người ở ba nhà khác nhau) với nghĩa này mới đối hoàn chỉnh trong một bài thơ đường luật.

. Tóm lại là MỌI hay RỢ chỉ là một cách đọc trong tiếng Việt, mà bản thân cách đọc thì không có tội tình gì mà ta phải phê phán nó. Và nếu Bà huyện Thanh Quan có dùng từ RỢ thì cũng chỉ để trỏ những người sống xa kinh đô, xa “tỉnh, huyện” của Việt Nam mà thôi.

Hai câu luận (câu năm, sáu) diễn tả suy nghĩ, thái độ, cảm xúc về sự vật, hiện tượng, cũng phải đối nữa.

Nhớ nước đau lòng, con quốc quốc,

Thương nhà mỏi miệng, cái gia gia.

Đến vùng sơn cước vào lúc chiều tà nghe chim kêu quang quác, gà giáo giác giữ tổ, bà Huyện xuất khẩu thành thơ, mượn điển cũ xuất ra áng thơ tuyệt tác.

Chữ QUỐC trong bài thơ như đã biết được viết chữ Nôm, là tên chim đỗ quyên hay chim cuốc. Ghi là QUỐC hay CUỐC là do người phiên, trong chữ Nôm thì ghi như nhau. Đây là cách chơi chữ của tác giả. GIA GIA là đa đa, giống gà nhỏ sống ở ven rừng (theo Từ điển tiếng Việt do Hoàng Phê chủ biên, Nxb Giáo dục, H, 1992). Đa đa có thể biến âm thành DA DA

Xúc cảm của người đang lúc rời xa cố hương, xa nhà cũ thì ai cũng có, mà Bà Huyện Thanh Quan lại quêphường Nghi Tàm, huyện Vĩnh Thuận, gần Hồ TâyHà Nội. Lấy chồng người làng Nguyệt Áng, huyện Thanh Trì, tỉnh Hà Đông (giờ thuộc Hà Nội), đã từng làm tri huyện Thanh Quan (giờ là huyện Thái Thụy, tỉnh Thái Bình), đều là nơi phồn hoa đô thị (đông người), nay ông được bổ nhiệm làm Thư lại bộ Hình, bà được vời vào kinh giữ chức Cung Trung Giáo Tập để dạy học cho các công chúa và cung phi. Đang lúc tới chân Đèo Ngang nơi đèo heo, hút gió, tức cảnh làm thơ biểu hiện nỗi lòng nhớ nhà, nhớ quê dù đang được ưu ái lên kinh đô thăng chức tước ở cạnh Vua. (Nhớ nước) đối (Thương nhà); (đau lòng) đối (mỏi miệng); (con quốc quốc) = (con cuốc cuốc) đối (cái gia gia) = (cái đa đa); nghĩa đen: (con chim cuốc) đối với (con gà rừng). Nhà thơ nhân cách hóa tiếng kêu của loài chim miêu tả tấm lòng của mình đến Vua cũng cảm thông không có gì để bắt lỗi (nhớ nước cũ, nhớ chế độ cũ).

Hai câu kết (câu bảy, tám) khái quát toàn bộ nội dung bài theo hướng mở rộng và nâng cao

Dừng chân đứng lại trời non nước

Một mảnh tình riêng ta với ta./.

Để kết thúc (bước tới Đèo Ngang), thì Bà (dừng chân đứng lại) chứ không ngoảnh lại hoặc nghỉ lại vv. Giữa thiên nhiên của đất nước. dù nơi đây phóng khoáng chủ yếu là trời không gian bao la, đất núi, đá, cỏ nhưng vẫn có hoa lá và sông nước. nghi ngại có người hiểu lầm mình có ý đồ gì lớn lao (Nhớ nước đau lòng) hay (Thương nhà mỏi miệng), bà Huyện đã khẳng định đây chỉ là (Một mảnh tình riêng) không lôi kéo ai, không kích động ai. Mà chỉ là riêng (ta với ta), tình ta với quê ta với nhà ta, gia đình vợ chồng con cái ta. Trước đây bà đã có lần gây tai hại vì thơ mình mà chồng bà quan huyện Thanh Quan bị kiển trách. Bà Huyện Thanh Quan đã thay chồng phê đơn bằng bài thơ: Kẻo mai nữa già

Phó cho con Nguyễn Thị Đào

Nước trong leo lẻo cắm sào đợi ai?

Chữ rằng: Xuân bất tái lai

Cho về kiếm chút kẻo mai nữa già!

Hay chuyện, chồng cô Đào kiện quan trên. Quan trên ăn của đút, giáng chức ông huyện Thanh Quan.

Xem một bức tranh vẽ hình ảnh minh họa bài thơ: Qua Đèo Ngang

Cảnh: đường lên đèo, mặt trời xuống ngang đỉnh núi: “Bước tới Đèo Ngang, bóng xế tà”; Ven đường có cây cỏ, đá, lá, hoa: “Cỏ cây chen đá, lá chen hoa”; Dưới núi, ba người gồm - ba nam thanh niên đang lúi húi chặt cây, nhặt củi: “Lom khom dưới núi, tiều vài chú”; Bên sông, ba người gồm - một phụ nữ gánh nước, một thiếu niên đuổi gà rừng, một ông già bắt chim cuốc mặc quần áo kiểu dân tộc thiểu số: “Lác đác ven sông, rợ mấy nhà”.

Tạo nên khung cảnh của bài thơ.

Một điều đặc biệt nữa:

Bài thơ có 8 câu, 56 chữ; có tới 6 điệp từ, 6 từ nhắc lại ở 6 câu:

Chen, chen ở câu 2.

Nhà, nhà ở câu 4 với câu 6.

Nước, nước ở câu 5 với câu 7.

Quốc, quốc ở câu 5.

Gia, gia ở câu 6.

Ta, ta ở câu 8.

Tóm lại: Bà huyện Thanh Quan rất giỏi thơ viết bằng chữ Nôm là loại chữ tượng hình, mượn âm của chữ Hán để diễn tả lời văn của mình. Ở ta nhiều từ nghĩa khác nhau mà phát âm giống nhau hoặc gần giống nhau, đến người nước ta phát âm cũng không phân biệt được như từ (cuốc, quốc; da, gia; rợ, dợ) trong bài này, chữ Nôm thì viết giống nhau, chữ quốc ngữ lại viết khác nhau. Người chơi chữ dễ dàng biến con chim cuốc thành tổ quốc; biến con gà rừng (da da) thành các gia đình; biến người mọi rợ thành rừng dây dợ.

Sở dĩ bài Qua Đèo Ngang nổi tiếng vì vần luật hay, còn vì Bộ giáo dục đã chọn đưa vào sách giáo khoa để dạy học sinh lớp 7 trong toàn quốc cho cả người đa số (người Kinh) cũng cho cả người thiểu số (người dân tộc) thì không thể dùng từ “rợ” được! (để tránh mất đoàn kết giữa các dân tộc anh em). Mà đổi sang từ “chợ”, câu thơ đứng riêng vẫn có nghĩa “lác đác ven sông, chợ mấy nhà”.

Như vậy mới dấy lên làn sóng tranh luận trên diễn đàn văn học nước nhà. Người phiên âm viết khác từ, làm ý bài thơ đó thành khác nghĩa, các bài thơ đó với người Việt Nam ta đều được cả, chỉ có hỏi Bà Huyện Thanh Quan dưới suối vàng mỉm cười trả lời mới có thể bảo ai đúng ai sai ý Bà. 

 

 

Thông tin cá nhân

 

Họ và tên: TƯỞNG VĂN HÒA

Bút danh: Tưởng Hòa

Sinh năm: 1952

Nơi ở: nhà số 4, ngõ 15b/15, đường Tả Thanh Oai, xã Tả Thanh Oai, huyện Thanh Trì, thành phố Hà Nội.

Điện thoại: DĐ 0987329638   -  NR 0436884411

Thơ Thanh Trì: hội viên 

Thơ Thanh Đàm: hội viên.

Thơ Sông Nhuệ: Trưởng ban biên tập.

Thơ Nhuệ Giang: Trưởng ban biên tập.